การดูดวงตามนักษัตรเป็นศาสตร์โบราณที่สืบทอดมาจากอารยธรรมจีนและแพร่หลายในวัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รวมถึงประเทศไทยมาอย่างยาวนาน หลักการพื้นฐานของศาสตร์นี้คือการนำวงจรเวลา 12 ปีมาจับคู่กับสัตว์สัญลักษณ์ 12 ชนิด ได้แก่ ชวด ฉลู ขาล เถาะ มะโรง มะเส็ง มะเมีย มะแม วอก ระกา จอ และกุน โดยเชื่อว่าบุคคลที่เกิดในปีที่มีสัตว์นักษัตรใดเป็นสัญลักษณ์ จะได้รับอิทธิพลของพลังงานและลักษณะนิสัยจากสัตว์นั้น ซึ่งส่งผลต่อเส้นทางชีวิต บุคลิกภาพ และโชคชะตาในแต่ละช่วงเวลา ทั้งนี้การดูดวงนักษัตรไม่ได้มุ่งเน้นให้ยึดติดกับโชคชะตาตายตัว แต่เป็นเครื่องมือสำหรับทำความเข้าใจตัวเองและเตรียมรับมือกับสถานการณ์ต่าง ๆ ในชีวิตได้ดียิ่งขึ้น
การนับปีนักษัตรของตัวเองนั้นทำได้ไม่ยาก เริ่มต้นจากการนำปีเกิดตามปฏิทินไทย (พ.ศ.) มาลบออกด้วย 543 เพื่อแปลงเป็นปี ค.ศ. ก่อน จากนั้นนำตัวเลขปี ค.ศ. ที่ได้มาหารด้วย 12 แล้วดูเศษที่เหลือ โดยเศษแต่ละตัวเลขจะตรงกับนักษัตรที่กำหนดไว้ เช่น เศษ 0 ตรงกับปีวอก เศษ 1 ตรงกับปีระกา เศษ 2 ตรงกับปีจอ เศษ 3 ตรงกับปีกุน เศษ 4 ตรงกับปีชวด เศษ 5 ตรงกับปีฉลู เศษ 6 ตรงกับปีขาล เศษ 7 ตรงกับปีเถาะ เศษ 8 ตรงกับปีมะโรง เศษ 9 ตรงกับปีมะเส็ง เศษ 10 ตรงกับปีมะเมีย และเศษ 11 ตรงกับปีมะแม อย่างไรก็ตามควรระวังว่าปีนักษัตรจีนจะเริ่มนับจากเทศกาลตรุษจีนซึ่งมักตกในช่วงเดือนมกราคมถึงกุมภาพันธ์ ดังนั้นผู้ที่เกิดในช่วงก่อนเทศกาลตรุษจีนของปีนั้น ๆ ควรนับนักษัตรของตัวเองจากปีก่อนหน้าเพื่อความแม่นยำ
แต่ละนักษัตรมีพลังงานและลักษณะประจำที่แตกต่างกันออกไป ผู้ที่เกิดปีชวด (หนู) มักมีความฉลาดและปรับตัวเก่ง ปีฉลู (วัว) มีความอดทนและมุ่งมั่น ปีขาล (เสือ) กล้าหาญและมีความเป็นผู้นำ ปีเถาะ (กระต่าย) ละเอียดอ่อนและมีเสน่ห์ ปีมะโรง ดูความน่าจะเป็นทุกสกอร์ด้วยโมเดล Poisson →